Genco Gülan: 6,5

Altı Buçuk: Heykel olarak kitap           

Kavramsal sanatçı Genco Gülan, Mayıs ayında Robinson Crusoe 389 kitabevinde gerçekleşen sergisi “Altı Buçuk”ta alternatif okumalara açık heykel-kitap işlerini sergileyerek günümüzde bilgi arayışı, üretimi ve akışı kavramları ile okuma ve yazma edimlerini farklı yönleriyle ele aldı.

Kavramsal sanatçı Genco Gülan son kişisel sergisi “Altı Buçuk”ta bilgi arayışının, yazmanın ve ifadenin hem öznelerini hem de araçlarını sorgulayarak kitabın tanımına yeni anlamlar kazandırdı. Sergi içeriğine paralel şekilde mekân seçimine giderek yapıtlarını İstiklal Caddesi’ndeki Robinson Crusoe 389 Kitabevi’nin iki şubesinde, 15-31 Mayıs 2013 tarihleri arasında sergiledi.

6,5 @ Robinson Crusoe 389

6,5 @ Robinson Crusoe 389

Ülkemizde kişi başına düşen kitap sayısının 6,4 adet olduğu verisinden yola çıkan Gülan, altı buçuk sayısını sorunsallaştırarak yapıtlarını bu çerçevede oluşturmuş. Sanatçı, bir anlamda her bir izleyicisine sizin altı buçuk kitaplık listeniz nedir sorusunu yöneltmekte ve bizi daha en başından metinsel alana çekmektedir. Bununla birlikte, yerel bir konudan yola çıkan sergiyi oluşturan yapıtlar incelendiğinde evrensele ustalıkla ve incelikle bağlandıkları görülür.

Genco Gülan - Kavgayı Kesmek

Genco Gülan – Kavgayı Kesmek

Serginin buçuk kısmını “Kavgayı Kesmek” adlı yapıt oluşturuyor. İlk kez geçtiğimiz yıl Galeri Artist Berlin’de sergilenmiş bu “yarım” yapıt Hitler’in Kavgam kitabı ikiye kesilerek meydana getirilmiş ve diğer yarısı Berlin’de “Berliner Pool” koleksiyonunda yer alıyor. Farklı tarihler, farklı coğrafyalarda süre giden çeşitli politik kavgaların beyhudeliğine işaret eden bu yapıt esasında çözümün o kadar da imkânsız olmadığına dair bir umut olarak da okunabilir. Doğrudan siyaset ve tarihe gönderme yapan bir diğer yapıt ise “Uçaklı Tarih”. Cicero’nun ilk tarih yazarı veya tarihin babası olarak kabul ettiği Heredotos’un başyapıtı Tarih güncel bir müdahaleyle bir uçağın saldırısına uğramış olarak karşımıza çıkmaktadır. 11 Eylül saldırılarını ve akabinde Orta Doğu coğrafyasında yaşanan kaosu düşündüren yapıtta bir model uçak, Tarih’i adeta delip geçmiş, okunamaz kılmıştır. Dolayısıyla yeni okuma ve anlamlandırma biçimlerinin geliştirilmesi gerektiğini düşündürür.

Genco Gülan - Uçaklı Tarih

Genco Gülan – Uçaklı Tarih

“Kitap bir heykele dönüşebileceği gibi heykel de bir kitaba dönüşebilir”, diyen Gülan’ın bu yaklaşımı “Kitap Okumayan Kız” adlı yapıtında da gözlemlenebilir. Okumayarak bir anlamda kendi sonuna sebep olan kız, okumanın ve eğitimin – özellikle de kadınlar için – hayati önemine dikkat çekiyor.

Genco Gülan - Kitap Okumayan Kız

Genco Gülan – Kitap Okumayan Kız

“Sanat Yazarı” sanat eleştirisi yazımına gönderme yapan, diğer bir deyişle doğrudan yazarla ilintili bir yapıt. Bu iş biçimsel olarak gerçekten de bir sanat yazarına ait olan yirmi yaş dişi ile gümüş bir yüzüğün birleşiminden oluşuyor. Sözün gümüş niteliğiyle birleşen bilgeliğin simgesi (wisdom tooth) parmağa takılabilir bir objeye dönüşerek yazma aracı olan ele dahil oluyor. Şöyle de diyebiliriz belki, şayet sanat altın bilezikse, sanat yazarlığı da gümüş yüzüktür. Sanat yazarlığının incelikli doğasına işaret eden yapıt bu uğraşın gereklilikleri hakkında düşünmeye sevk ediyor.

Robinson Crusoe389’un iki şubesini belki de en belirgin şekilde birbirine bağlayan yapıtların “Boynuzlu Larousse” ile “Kutsal Google” olduğunu söyleyebiliriz, zira Larousse’a kimin boynuz taktığını öğrenmek için diğer şubeye gitmemiz gerekiyor. “Boynuzlu Larousse” iki cilt Meydan Larousse Ansiklopedisi’nin hamur hâline getirilip çimentoyla karıştırılmasıyla ve Afrodit maskına dönüştürülmesiyle oluşturulmuş, sonra da bir geyik boynuzu eklenmesiyle tamamlanmış. 90’larda Türkiye’de gazetelerin promosyon rekabeti süresince kupon karşılığında verdiği ansiklopedi, günümüz koşullarında dijitalleşen bilgiyle yarışamaz noktaya gelmiş ve bu nedenle zaman dışı kalmıştır. Bir zamanların göz bebeği Meydan Larousse gururu kırılmış bir Afrodit’tir günümüzde.

Genco Gülan - Boynuzlu Larousse

Genco Gülan – Boynuzlu Larousse

“Kutsal Google” yapıtı ise artık her türlü bilgi arayışımızda ilk başvurduğumuz kaynak hâlini alan Google’ı konu edinmekte ve boynuzu takanı açık etmektedir. Ancak bu durumu da sorunsallaştırır Genco Gülan, bir anlamda bu koşulsuz güvenme hâline bir soru işareti ekler. Google logosunun açıkça görülebildiği bir kitabı alır, ona atfettiğimiz olanca kutsallıkla adeta bir dini kitapmışçasına dantelli, geleneğin altını çizen bir kılıfın içine yerleştirir, kitabı kolayca ulaşılamayacak yüksekçe bir rafta sergiler. Yapıt, hem günümüzün bilgi erişim koşullarını, internetin hayatımızdaki yerini ve önemi düşündürür hem de kutsallık kavramını ve sonu gelmeyen gerçeklik arayışımızı sorgular.

Genco Gülan - Kutsal Google

Genco Gülan – Kutsal Google

İfade üzerinde duran bir diğer yapıt kurşun dökülerek yapılan “Dilin Kemiği Yoktur” sözün uçuculuğuna ve yazının kalıcılığına değinirken bir yandan da sözün, söylem kurmanın, dile getirme eyleminin çekiciliği ve büyüsünü de konu edinir. Zira, dil bu yapıtta fetiş bir nesne olarak, piercing’i ile karşımızdadır. Gülan, dilin kemiği yoktur diyerek doğru ile yanlış bilgilere, sözlere maruz kaldığımız hayatta farkındalığın ve eleştirelliğin önemini altını çiziyor.

Genco Gülan - Dilin Kemiği Yoktur

Genco Gülan – Dilin Kemiği Yoktur

Altı buçuk yapıta artı bir olarak eklenen yapıt “Portrait of the Artist as the Young Man”, James Joyce’un A Portrait of the Artist as a Young Man romanının yeniden yazımı, yorumu ve kişiselleştirilmiş hâlidir. Yazarın bir öz sorgulaması olduğu gibi burada da Gülan’ın kişisel sorgulaması, aynı zamanda kendisinin de ifade ettiği şekliyle ‘otoportresi’dir. İlginç bir nokta da Gülan’ın New York’ta yaşadığı süre boyunca tuttuğu günlüğün son sayfasına geldiği gün 11 Eylül saldırısının yaşanmasıdır ve bu olayın kendi hayatında yarattığı sarsıntıyı burada okumak mümkündür. Çevrimiçi ve çevrimdışı yazılımlar kullanarak metne sembolik olarak uçakla müdahale eden yapıt doğrudan “Uçaklı Tarih”i hatırlatır, lakin bu kez uçaklar binlerce parçaya bölünmüş ve adeta virüs gibi metni işgal etmiş, “u” harfi dışındaki sesli harflerin yerine geçmiştir. Bu defa odak, bir ülkenin tarihinden (history) kişisel tarihe (“his” story) kayar. “U” harfinin özelliği ve kişisel boyutu ise Gülan’ın adından ileri gelir, İngilizce’de bulunmayan “ü” harfi nedeniyle yaşadığı sorunlar yumağı üzerinden yerellik, kimlik ve aidiyet kavramlarına dokunur.

Genco Gülan - Portrait of the Artist as the Young Man

Genco Gülan – Portrait of the Artist as the Young Man

Ayrıca bilgi arayışı, yazı ve ifade kavramlarını farklı açılardan değerlendiren yapıtların ardından gelen bu yapıt yayıncılık sektörüne bakar ve olağandışı bir öneride bulunur. A’dan Z’ye bir kitap üretmenin minimum ne kadar sürede gerçekleşebileceğinin bir denemesi de olan yapıt alıştığımız gibi kitapçıya gidip alabileceğimiz bir kitap değil, yani belirli bir baskı adedi üzerinden basılıp kitapçılara dağıtımı yapılmıyor. İstek üzerine basılıyor, örneğin amazon.com’a girerek sipariş verebiliriz. Diğer bir deyişle bu yapıt, geleneksel kitap basım ve dağıtım mekanizmalarını da tersine çeviriyor.

“Yeni Metin, Yeni Tiyatro Festivali 2” paralelinde açılan ve Mayıs ayı süresince Robinson Crusoe 389 kitabevlerinde devam eden “Altı Buçuk” sergisi barındırdığı anlam zenginliğiyle yeni yorumlara ve okumalara açık olarak izleyiciler ve okuyucularla buluştu. Sergi, salt heykel olarak kitabı önermenin ötesinde, bir hazır-nesne olarak kitabı çeşitli bağlamlar içerisinde yeniden değerlendirerek farklı anlam olanakları üzerinden çözümledi.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s